آشنایی با انواع اختلالات اضطرابی
اختلالات اضطرابی از شایع‌ترین مشکلات سلامت روان هستند که می‌توانند کیفیت زندگی، روابط اجتماعی و عملکرد روزمره افراد را تحت تأثیر قرار دهند. اگرچه احساس اضطراب در شرایط استرس‌زا طبیعی است، اما زمانی که این احساس بدون وجود خطر واقعی، شدید، مداوم و کنترل‌ناپذیر باشد، ممکن است نشانه یکی از انواع اختلالات اضطرابی باشد. در ادامه با رایج‌ترین انواع این اختلالات آشنا می‌شوید.
۱. اختلال اضطراب فراگیر
اختلال اضطراب فراگیر با نگرانی مداوم، بیش‌ازحد و کنترل‌ناپذیر درباره مسائل مختلف زندگی شناخته می‌شود. افراد مبتلا معمولاً بدون وجود تهدید واقعی، همواره نگران آینده یا اتفاقات روزمره هستند.
از مهم‌ترین علائم این اختلال می‌توان به تپش قلب، تنگی نفس، تعریق، لرزش، بی‌خوابی، احساس خفگی، سرگیجه، خستگی، تکرر ادرار، بی‌اشتهایی، اسهال، مرطوب شدن کف دست، بی‌قراری و گوش‌به‌زنگ بودن اشاره کرد.
۲. اختلال پانیک یا هراس
در این اختلال، فرد دچار حملات ناگهانی و شدید اضطراب می‌شود که ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت ادامه داشته باشد. این حملات معمولاً بدون هشدار قبلی رخ می‌دهند و احساس ترس شدیدی ایجاد می‌کنند.
در هنگام حمله پانیک، فرد ممکن است تصور کند دچار حمله قلبی شده، در حال مرگ است، کنترل خود را از دست می‌دهد یا دچار اختلال روانی خواهد شد. بسیاری از علائم جسمی اضطراب نیز در این حملات مشاهده می‌شود.
۳. ترس اختصاصی یا فوبیای ساده
فوبیای اختصاصی یکی از شایع‌ترین انواع اختلالات اضطرابی است و در زنان شیوع بیشتری دارد. در این اختلال، فرد نسبت به یک شیء، حیوان، موقعیت یا فعالیت خاص، ترسی شدید و غیرمنطقی دارد.
ترس از حیوانات، ارتفاع، خون، تزریق، طوفان، جراحت یا مرگ از نمونه‌های رایج این اختلال هستند. افراد معمولاً از غیرمنطقی بودن ترس خود آگاه‌اند، اما قادر به کنترل آن نیستند.
۴. آگورافوبیا یا ترس از مکان‌های باز
افراد مبتلا به آگورافوبیا از حضور در مکان‌هایی که خروج از آن‌ها دشوار باشد یا امکان دریافت کمک وجود نداشته باشد، دچار اضطراب شدید می‌شوند.
ترس از فضاهای باز، مراکز شلوغ، وسایل حمل‌ونقل عمومی، سفر یا حتی ترک منزل از ویژگی‌های این اختلال است. این مشکل معمولاً از دوران نوجوانی آغاز شده و در برخی افراد با سابقه اضطراب جدایی در کودکی همراه است.
۵. اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب اجتماعی معمولاً از اواخر کودکی یا اوایل نوجوانی شروع می‌شود و باعث می‌شود فرد در موقعیت‌های اجتماعی احساس اضطراب و خجالت شدیدی داشته باشد.
افراد مبتلا نگران قضاوت دیگران هستند و از صحبت کردن در جمع، غذا خوردن در حضور دیگران، ارائه نظر، انتقاد کردن، سخنرانی یا حتی اشتباه کردن اجتناب می‌کنند. لرزش صدا، قرمز شدن صورت و تعریق نیز از علائم شایع این اختلال است.
۶. اختلال وسواس فکری ـ عملی
اختلال وسواس فکری ـ عملی (OCD) شامل افکار مزاحم، ناخواسته و تکرارشونده یا رفتارهای اجباری است که فرد برخلاف میل خود آن‌ها را انجام می‌دهد.
در وسواس فکری، افکار آزاردهنده مانند ترس از آلودگی، آسیب رساندن به دیگران یا افکار ناخواسته به‌طور مکرر در ذهن فرد تکرار می‌شوند. در وسواس عملی نیز فرد برای کاهش اضطراب، رفتارهایی مانند شستن مکرر دست‌ها، بررسی مداوم وسایل یا نظم دادن افراطی را بارها انجام می‌دهد. اگرچه این رفتارها موقتاً اضطراب را کاهش می‌دهند، اما به مرور باعث تشدید اختلال می‌شوند.
۷. اختلال استرس پس از سانحه
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) پس از تجربه یا مشاهده یک حادثه بسیار آسیب‌زا ایجاد می‌شود. جنگ، زلزله، سیل، تصادفات شدید، تجاوز، خشونت یا سایر رویدادهای تهدیدکننده زندگی می‌توانند زمینه‌ساز این اختلال باشند.
افراد مبتلا ممکن است بارها حادثه را در ذهن خود مرور کنند، دچار کابوس شوند، از موقعیت‌های یادآور حادثه دوری کنند یا همیشه احساس ترس و هوشیاری بیش‌ازحد داشته باشند. تشخیص و درمان به‌موقع این اختلال نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی فرد دارد.
